Geringsing — tkanina, którą tka się latami

Są tkaniny, które kupuje się metrami. I jest geringsing — jedyna w całej Indonezji tkanina o podwójnym ikacie, powstająca w jednej jedynej wiosce, gdzie na jedną sztukę potrzeba nie dni, lecz lat. To nie przesada handlowa. To technika tak trudna, że reszta archipelagu nigdy jej nie opanowała.

Poznaj tkaninę, która chroni, leczy i pamięta czasy sprzed największego balijskiego królestwa.

Wioska, która pamięta czasy przed Majapahit

Geringsing powstaje w Tenganan Pegringsingan — wiosce zamieszkanej przez Bali Aga, rdzenną, przed-madżapahicką ludność Bali. To Balijczycy „pierwotni”, żyjący wedle własnych, starszych reguł, zanim na wyspę dotarło królestwo Majapahit z Jawy. Tkanie geringsing jest częścią ich tożsamości — nie da się go kupić „na wynos” z żadnej fabryki, bo nie powstaje nigdzie indziej.

Podwójny ikat — najtrudniejsza tkanina świata

W zwykłym ikacie barwi się nici przed tkaniem, wiążąc je tak, by farba nie dotarła do wybranych miejsc — powstaje wzór o charakterystycznie „rozmytych” krawędziach. W ikacie pojedynczym barwi się tylko jeden układ nici — u balijskiego endeku jest to wątek.

W podwójnym ikacie (double ikat) barwi się jednocześnie nici osnowy i wątku — obie osobno, wiązane przed tkaniem tak precyzyjnie, by wzory z obu kierunków zeszły się dokładnie w gotowej tkaninie. To uważa się za najtrudniejszą technikę tkacką świata. Na Ziemi robi się ją tylko w trzech miejscach: w Indiach (patola), w Japonii i właśnie w balijskim Tenganan.

Dlaczego to trwa latami

Barwniki geringsing są w całości naturalne, a ich przygotowanie samo w sobie jest rytuałem czasu:

• Czerwono-brązowy z korzenia mengkudu (Morinda citrifolia) — uzyskanie głębokiego koloru wymaga wielokrotnego namaczania i suszenia nici, cykl po cyklu.
• Granatowy z liści indygo (Indigofera) — ciemny błękit budowany warstwami.
• Kremowy — naturalny kolor nici, trzeci ton kompozycji.

Samo barwienie potrafi zająć od pół roku wzwyż; złożenie wszystkiego w jedną tkaninę — od dwóch do pięciu lat (źródła podają różnie, część mówi o średnio pięciu latach na najbardziej misterne wzory). To dlatego geringsing nigdy nie był tkaniną codzienną — był i jest przedmiotem ceremonialnym.

Nazwa, która jest zaklęciem

Geringsing to złożenie dwóch balijskich słów: gering (choroba) i sing (nie). Dosłownie: „bez choroby”, „przeciw złu”. Tkanina ma moc ochronną — używa się jej w obrzędach przejścia, ma magicznie chronić i leczyć tego, kto ją nosi. Nosić geringsing to owinąć się w intencję zdrowia.

Wzory mają własne imiona: geringsing wayang (postacie z teatru cieni), geringsing batun tuung („nasiona bakłażana”), cempaka (kwiat magnolii). Odległym przodkiem tych wzorów są indyjskie tkaniny patola, przywożone na archipelag wieki temu przez kupców.

To ta sama prawda, którą powtarzamy przy każdym przedmiocie: rzecz robiona ręcznie, powoli, z intencją, nosi w sobie coś, czego fabryka nie odtworzy. O tym, jak odróżnić ją od imitacji, piszemy w tekście o prawdziwym rękodziele z Bali.