Symbole Bali — lotos, frangipani i święty ryż

Kwiat wyrzeźbiony w drewnianej misie, wzór na tkaninie, motyw na srebrnym wisiorze — na Bali rzadko są tylko dekoracją. Za większością powtarzających się symboli stoi znaczenie religijne albo kosmiczne, starsze niż jakikolwiek trend wnętrzarski. Oto trzy, które wracają najczęściej — i które warto rozpoznawać.

Lotos (padma) — tron bogów

Lotos jest na Bali „królem kwiatów”, bo żyje naraz w trzech żywiołach: korzenie tkwią w błocie, liście unoszą się na wodzie, a kwiat otwiera się w powietrzu. To obraz duszy wznoszącej się z materii ku temu, co boskie.

W każdej balijskiej świątyni stoi padmasana — dosłownie „lotosowy tron” (padma to lotos, asana to siedzisko). To najświętsza budowla świątyni: wysoki, pusty tron przeznaczony dla najwyższego boga, Ida Sang Hyang Widhi Wasa. Motyw lotosu w rzeźbie czy tkaninie zawsze niesie echo tego wzniesienia.

Frangipani (jepun) — pięć żywiołów

Frangipani, po balijsku jepun, to kwiat, który czuć na wyspie wszędzie: we włosach tancerek, na wodzie w kamiennych misach, w codziennej ofierze. Ale jego uroda ma też wymiar symboliczny — pięć płatków odpowiada pięciu żywiołom (ziemi, ogniowi, wodzie, powietrzu i eterowi). Kojarzony z bogiem Sziwą, jest znakiem czystości serca w drodze do bóstwa.

To dlatego frangipani jest nieodłączną częścią canang sari — codziennej ofiary, o której piszemy w osobnym wpisie. Kwiat nie jest tam ozdobą; jest modlitwą.

Ryż (padi) — bogini w każdym ziarnie

Najgłębszy z balijskich symboli to ten, który Europejczyk najłatwiej przeoczy: kłos ryżu. Na Bali ryż nie jest zwykłym zbożem — jest boginią. Wedle mitu Dewi Sri, bogini płodności i dobrobytu, sama przemieniła się w roślinę ryżu, dlatego każde ziarno jest święte, a roślinę traktuje się niemal jak żywą istotę.

Tarasy, które żywią wyspę, nawadnia tysiącletni system subak — wpisany na listę UNESCO jako żywa manifestacja filozofii Tri Hita Karana, harmonii między człowiekiem, naturą i bogami. Kłos ryżu to nie dekoracja. To cała opowieść wyspy zamknięta w jednym motywie — i właśnie dlatego wybraliśmy go na znak Sari Bali.

Nasz sygnet — dwie smukłe łodygi i dziewięć złotych ziaren — nosi w sobie tę historię: obfitość, wdzięczność i szacunek do rzemiosła wyrastającego z natury.