Przewodnik · Rękodzieło i wnętrza
Ceramika z Pejaten — glina, ogień i ryżowa słoma
31 sierpnia 2026 · 5 min czytania
W regionie Tabanan, z dala od turystycznego zgiełku, leży Pejaten — wioska, w której glina wciąż jest żywiołem, nie surowcem przemysłowym. Toczy się ją ręką na wolno obracanym kole i wypala w ogniu ze słomy ryżowej. To jedno z tych miejsc, gdzie rzemiosło nie zmieniło się od pokoleń.
Wioska, która powstała z wykluczenia
Pejaten ma nieoczywistą historię. Na dawnym Bali garncarzy uważano za „nieczystych” i wykluczano z tradycyjnych wiosek — musieli więc skupiać się w osobnych osadach, jak właśnie Pejaten. To, co zaczęło się od odrzucenia, z czasem stało się źródłem dumy: dziś wioska słynie z ceramiki w całej Indonezji.
Glina, ogień, ryż
Technika jest zaskakująco prosta — i właśnie w tym jej piękno:
- Wolne koło garncarskie, obracane ręcznie, nie elektryczne — garncarz czuje glinę, zamiast ją zmuszać.
- Wypał w ogniu ze słomy ryżowej — ten sam ryż, który na Bali jest boginią Dewi Sri, użycza ognia, by wypalić naczynia. Słoma daje charakterystyczne, nierówne przebarwienia.
- Tradycyjne kolory — niebieski, brązowy, zielony — i naturalna, ziemista terakota bez szkliwa.
Od dachówki świątyni po misę na stół
W Pejaten od lat siedemdziesiątych wyrabia się terakotowe dachówki (genteng), które zdobią dachy balijskich świątyń i domów. Obok nich powstają naczynia ceremonialne do rytuałów hinduistycznych oraz ceramika użytkowa i dekoracyjna: misy, wazony, doniczki.
Ceramika z Pejaten to ta sama filozofia, którą widać w całym balijskim rzemiośle: przedmiot z ziemi, uformowany ręką, wypalony ogniem z pola ryżowego. Nic dziwnego, że nosi w sobie taksu — duchową energię, która odróżnia rękodzieło od fabrycznej kopii.
Najczęstsze pytania
- Czym balijska ceramika różni się od fabrycznej?
- Toczy się ją ręcznie na wolnym kole i często wypala w ogniu ze słomy ryżowej, co daje nierówne, naturalne przebarwienia. Fabryczna ceramika jest idealnie równa i szkliwiona maszynowo — brakuje jej tej „żywej” faktury.
- Czy ceramika z Pejaten nadaje się do żywności?
- Nie zawsze. Do bezpośredniego kontaktu z żywnością potrzebne jest potwierdzenie, że szkliwo i wypał się do tego nadają; tradycyjna, nieszkliwiona terakota najlepiej sprawdza się jako dekoracja, doniczka lub misa na owoce.
- Skąd wzięła się wioska garncarzy Pejaten?
- Z historycznego wykluczenia — garncarzy uważano dawniej na Bali za „nieczystych” i osiedlali się w osobnych wioskach. Pejaten z czasem zamieniła to w źródło dumy i ceramicznej sławy.
Listy z wyspy — historie z pracowni i wieczorne rytuały, od czasu do czasu, bez pośpiechu.
Dołącz do Klubu PierwszychNapiszemy też, gdy pierwsza dostawa będzie gotowa